Πρόλογος Πρώτης Έκδοσης
Σήμερα η επιστήμη έχει πολλές δυνατότητες για να βελτιώσει την υγεία μας. Είναι όμως πολύ σημαντικό να προσπαθήσουμε να βελτιώσουμε κι εμείς την υγεία μας. Ένα από τα πιο σημαντικά επιστημονικά συμπεράσματα είναι ότι αν μας δοθεί στα χέρια μας μια συγκεκριμένη βοήθεια γι’αυτήν την προσπάθεια, δεδομένου ότι ξέρουμε τον εαυτό μας καλύτερα από κάθε άλλον, είναι δυνατόν ν’αποκτήσουμε σχεδόν μια πλήρη εικόνα για την κατάσταση της υγείας μας. Αυτή την εικόνα μπορεί ν’αποκτήσει καθένας μας συμπληρώνοντας αυτό το ΒΙΒΛΙΟ ΥΓΕΙΑΣ που ονομάσαμε ΥΓΕΙΟΜΕΤΡΟ. Έτσι λοιπόν αυτή η εικόνα, της κατάστασης της υγείας μας για πρώτη φορά ολοκληρωμένη μπορεί θαυμάσια ν’αποτελέσει όπως μελέτες μας έχουν δείξει, το πρώτο βήμα για τη βελτίωσή της.
Αυτό λοιπόν το ΥΓΕΙΟΜΕΤΡΟ είναι μια μέθοδος με την οποία μόνοι σας ή με άλλους μαζί παρέα, μπορείτε να περιγράψετε την «εικόνα της υγείας» σας. Συμπληρώνοντας το θα δείτε ότι δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για να καταλάβετε, να μάθετε και να ενδιαφερθείτε περισσότερο για τα θέματα υγείας σας.
Αυτό διότι οι ερωτήσεις του, βασίζονται στις πιο σύγχρονες επιστημονικές γνώσεις που έχουμε για το περιεχόμενο και την ερμηνεία κάθε είδους προληπτικού ελέγχου (check up). Μπορείτε να το πάρετε σαν ένα «παιχνίδι» που θα σας βοηθήσει να πάρετε ενεργά τη σωστή κατεύθυνση στο δρόμο σας. Τονίζουμε είναι μια εικόνα για τους παράγοντες υγείας και όχι για τους παράγοντες κινδύνου. Φυσικά θα σας δείξει και τα πιθανά αδύνατα σημεία σας. Οι ερωτήσεις είναι απλές και δύο στόχους:
- Να επισημάνουν τις πιο σημαντικές ενοχλήσεις στην υγεία σας και να σας περιγράψουν την κατάσταση της σωματικής και ψυχικής σας ισορροπίας .
- Δίνοντας σας μια συνοπτική αλλά αρκετά πλήρη εικόνα της κατάστασης της υγείας σας, να γίνουν αφετηρία για τη βελτίωση της.
Στη μοντέρνα ιατρική έχει καθιερωθεί πια ότι το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον (έμμεσο και άμεσο), βρίσκονται σε στενή σχέση με την υγεία μας. Οι συνθήκες μας, οι διαπροσωπικές σχέσεις, το ενδιαφέρον για τους συνανθρώπους μας, μας επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά.
Όταν οι σχέσεις μας δεν πάνε καλά, η υγεία μας δεν πάει καλά επίσης. Η έννοια «ποιότητα ζωής» αποκτάει όλο και μεγαλύτερη σημασία καθώς δοκιμάζεται από την βιομηχανική κοινωνία. Μπορούμε λοιπόν να «οπλιστούμε» με ένα «θερμόμετρο» για την υγεία μας; Να πάρουμε την πρωτοβουλία να την καταλάβουμε, να την περιγράψουμε, να δούμε ποιες δυνατότητες έχουμε, να τη βελτιώσουμε μαζί με τη ζωή μας και τη ζωή των συνανθρώπων μας; Η απάντηση είναι ΝΑΙ. Καμιά φορά οι ερωτήσεις θα σας φανεί ότι επαναλαμβάνονται, ή ότι η απάντηση είναι αυτονόητη. Παρόλα αυτά συμπληρώστε τις με ιδιαίτερη προσοχή. Αν βρείτε κάποια δυσκολία ζητήστε βοήθεια από κάποιο δικό σας ή απευθυνθείτε σε κάποια από τις επαφές υγείας που αναγράφονται στο τέλος αυτού του βιβλίου.
Μιχάλης Φιορέτος, Erik Trell
Πρόλογος Δεύτερης Έκδοσης
Για να λειτουργήσει ευρυθμα ένα κοινωνικό σύστημα στο σύνολο του προϋποθέτει την υγεία των μελών του, τόσο στο ομαδικό όσο και στο ατομικό επίπεδο. Η υγεία, όπως ορίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), δεν σημαίνει μόνο απουσία της νόσου, αλλά επιπλέον σημαίνει πλήρη σωματική, ψυχική και κοινωνική ευεξία. Η Υγεία είναι περισσότερο μια κατάσταση ύπαρξης όπου το άτομο έχει τη δυνατότητα υπερβαίνει τις κρίσεις και τις διαταραχές της ισορροπίας του, να διαμορφώνει νέους κανόνες και νέες αξίες. Τους προσδιοριστές της υγείας σήμερα αρχίζουμε να τους αναζητάμε στο κοινωνικό και οικογενειακό πλαίσιο του ατόμου και οι άνθρωποι οφείλουν να αναζητούν διαρκώς αποτελεσματικότερους τρόπους πρόληψης και αποφυγής της αρρώστιας, της αναπηρίας ή της ανικανότητας. Αυτό επιπλέον σημαίνει ότι η κατανομή των πόρων για την υγεία πρέπει να είναι ισότιμη και η φροντίδα για την υγεία να είναι προσιτή στον καθένα.
Ο ΠΟΥ αναγνωρίζοντας ότι η αλλαγή της ατομικής συμπεριφοράς υγείας δεν είναι ανεξάρτητη από τους κοινωνικό-οικονομικούς παράγοντες που την επηρεάζουν και κατά επέκταση την διαμορφώνουν, προέβαλλε τον ορισμό της προαγωγής υγείας ως τη διαδικασία εκείνη που ενισχύει τα άτομα να αυξήσουν τον έλεγχο της υγείας τους. Την προσέγγιση αυτή έρχεται να υπηρετήσει η επανέκδοση του ερωτηματολογίου «Υγειόμετρο» και η διαμόρφωση της ηλεκτρονικής του έκδοσης. Η νέα αυτή έκδοση φιλοδοξεί να δώσει :
-
στον χρήστη των υπηρεσιών υγείας ένα εύχρηστο εργαλείο δίνοντας του τη δυνατότητα να εκτιμήσει την κατάσταση της υγείας του και να αναγνωρίσει τα προβλήματα υγείας του
- στους υγειονομικούς στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ) τη δυνατότητα μιας ολοκληρωμένης βάσης πληροφοριών σχετικών με την υγεία των επισκεπτών της που με τη σειρά της να αποτελέσει αφετηρία για το σχεδιασμό αντίστοιχων με τις ανάγκες υγείας τους υπηρεσιών.
Η παρούσα έκδοση του «Υγειόμετρου» διατήρησε την αρχική του δομή με οκτώ βασικές ενότητες-άξονες της υγείας:
- κοινωνική υγεία,
- ψυχική υγεία,
- σωματική υγεία,
- συνήθειες,
- φάρμακα,
- χρήση υπηρεσιών υγείας,
- υγεία της οικογένειας,
- σωματομετρικές και εργαστηριακές εξετάσεις,
αλλά προσάρμοσε το περιεχόμενο του στις νέες ανάγκες του τρόπου ζωής και την νέα γνώση που προκύπτει από την ανάγνωση της βιβλιογραφίας.
Έτσι, από την αρχική έκδοση των 115 ερωτήσεων, ορισμένες ερωτήσεις προσαρμόστηκαν έτσι ώστε να εναρμονίζονται με τις νέες κατευθυντήριες οδηγίες που έχουν δημοσιευτεί από διεθνείς οργανισμούς. Επιπρόσθετα, αφαιρέθηκαν ορισμένες ερωτήσεις ενώ κάποιες άλλες αντικαταστάθηκαν και διαμορφώθηκε η σύντομη έκδοση των 66 ερωτήσεων, με βασικό σκοπό το ερωτηματολόγιο να γίνει πιο συγκροτημένο και ευανάγνωστο από τον χρήστη και με στόχο την εύκολη συμπλήρωση του. Για να γίνει πιο κατανοητό και πιο εύχρηστο το ερωτηματολόγιο και να διευκολύνει το χρήστη στη συμπλήρωση του, κρίθηκε αναγκαίο να υπολογίζεται η βαθμολογία του χρήστη σε κάθε ενότητα. Στο τέλος επίσης κάθε ενότητας προστέθηκαν σχόλια αντίστοιχα σε ομάδες βαθμολογιών που συμβάλλουν στην καλύτερη αναγνώριση της κατάστασης υγεία; Του ερωτώμενου, υποδεικνύοντας δράσεις για αλλαγή. Απώτερος σκοπός, είναι η διατύπωση προτάσεων για τη βελτίωση των όποιων αδύνατων σημείων της υγείας του κάνοντας κάποιες μικρές αλλαγές στον τρόπο ζωής του.
Σημαντική κατεύθυνση των σύγχρονων υπηρεσιών υγείας είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής, αλλά και η διαμόρφωση ενός ανθρώπου που θα αναλαμβάνει μόνος του τον έλεγχο της κατάστασης υγείας του. Ο σύγχρονος άνθρωπος δεν θέλει απλά να ζει ή να επιβιώνει, αλλά να αισθάνεται και να είναι ευτυχισμένος μέσα σε συνθήκες διαβίωσης και όρους ύπαρξης που να του επιτρέπουν να διάγει μια υψηλής ποιότητας ζωής. Η αξιοποίηση του ερωτηματολογίου και η χρησιμοποίηση του για τις ελληνικές ανάγκες αναμένεται να προσφέρει πρότυπες μεθόδους εφαρμογής και συλλογής πληροφοριών για την υγεία του πληθυσμού, με στόχο να συμβάλλει περαιτέρω στο σχεδιασμό των υπηρεσιών Π.Φ.Υ..
Δεν αποτελεί επανάληψη για μας η έκφραση ευχαριστιών μας στον Καθηγητή Erik Trell για τη δυνατότητα που μας έδωσε και για την εμπιστοσύνη με την οποία μας περιέβαλε.
Χρήστος Λιονής, Ελευθέριος Θηραίος